Zwangere werkneemster: meer dan alleen verlof

Een van de werkneemsters binnen jouw organisatie is zwanger. Het verlof kan worden ingepland en je gaat op zoek naar tijdelijke vervanging. Maar ben je daarmee klaar? Niet helemaal. Naast het bekende zwangerschaps- en bevallingsverlof hebben zwangere en net bevallen werkneemsters namelijk een aantal aanvullende, wettelijk beschermde rechten. Die zijn niet altijd bij werkgevers bekend, maar het is wel essentieel om daaraan te voldoen. Werkgevers moeten zorgen voor een veilige werkomgeving voor hun werknemers. Ten aanzien van zwangere en net bevallen werkneemsters geldt een bijzondere zorgplicht. Dit betekent dat de werkgever extra maatregelen moet nemen om de gezondheid en veiligheid van de werkneemster en het (ongeboren) kind te waarborgen. In dit artikel zetten we ze op een rij.

Tijdens de zwangerschap en de eerste 6 maanden na de bevalling
Tijdens de zwangerschap en tot 6 maanden na de bevalling gelden de volgende rechten voor de werkneemsters:

1. Geen zware arbeid: Zwangere en net bevallen werkneemsters mogen geen zware lichamelijke arbeid verrichten. De werkgever draagt de verantwoordelijkheid om alternatieve werkzaamheden aan te bieden indien nodig;
2. Regelmatige en voorspelbare werktijden: Om overbelasting te voorkomen hebben zwangere en net bevallen werkneemsters recht op een stabiel en regelmatig werkpatroon. Dit betekent dat de zwangere en net bevallen werkneemster geen onregelmatige diensten in wisselende roosters draait, maar juist een voorspelbaar en consistent rooster heeft. Ook dienen plotselinge roosterwijzigingen beperkt worden;
3. Daarnaast mag deze werkneemster maximaal 10 uur per dienst werken;
4. Mag ze niet verplicht worden om overuren te maken; en
5. is het niet toegestaan om zwangere en net bevallen werkneemsters in te zetten tijdens de nachtdienst;
6. Extra pauzes: Tijdens de zwangerschap én na de bevalling hebben werkneemsters recht op extra pauzes tijdens hun dienst, als zij hierom verzoeken. Deze extra pauzes zijn doorbetaald en vormen een aanvulling op de reguliere (onbetaalde) pauze. Deze extra pauzes bedragen maximaal 1/8 van de dienst. Bij een werkdag van 8 uur betekent dit dat zij tot maximaal één uur aan extra pauze kunnen opnamen. Deze pauzes hoeven niet vooraf ingepland te worden. De behoefte kan immers per dag verschillen. Deze extra pauzes staan los van het recht om te kolven. Hoe dat zit, lichten we later in dit artikel toe;
7. Opzegverbod: Gedurende de gehele zwangerschap, het verlof en de eerste zes weken na de terugkeer van het verlof, geldt een opzegverbod. De werkgever mag de arbeidsovereenkomst met de zwangere en net bevallen werkneemster dus niet beëindigen. Let op: tijdens zwangerschaps- of bevallingsverlof mag ‘zelfs’ niet worden opgezegd als sprake is van een bedrijfsbeëindiging.

Tijdens de zwangerschap
Verlof voor medische controles: Naast bovengenoemde regels dient de zwangere werkneemster in staat gesteld te worden om, indien nodig, onder werktijd medische controles die verband houden met de zwangerschap te ondergaan, met behoud van loon.  Dit geldt bijvoorbeeld voor afspraken met de verloskundige, echo’s, een bezoek aan de gynaecoloog of andere aanvullende medische onderzoeken. De werkneemster hoeft geen uitgebreide medische details te delen, enkel de mededeling dat de afspraak zwangerschaps-gerelateerd is, is voldoende. Het is overigens wel mogelijk om met de werkneemster af te spreken dat zij deze afspraken zo veel mogelijk plant aan het begin of einde van de werkdag.

Na de bevalling
Voedingsverlof: Geeft een pas bevallen werkneemster borstvoeding of wil ze kolven? Dan dient de werkgever een geschikte, afsluitbare ruimte ter beschikking te stellen. Daarnaast heeft ze recht op aanvullende pauzes om dit te doen. Voedingspauzes mogen – indien nodig – oplopen tot maximaal ¼ van de werktijd per dienst. Deze voedingspauzes staan los van de reguliere én (de eerder benoemde) extra pauzes en worden doorbetaald. De werkneemster bepaalt de duur en het tijdstip van deze pauzes in overleg met de werkgever. Het recht op de voedingspauzes bestaat tot 9 maanden na de geboorte.

In de eerste 6 maanden na de geboorte heeft de werkneemster die 8 uur op een dag werkt (na terugkeer van haar verlof) dus recht op één uur extra pauze én twee uur voedingspauze (beide doorbetaald).

De wet biedt aan zwangere en pas bevallen werkneemsters extra bescherming. Het is belangrijk dat de werkgever zich daarvan bewust is en de juiste maatregelen treft. Denk daarbij aan het aanpassen van roosters en het creëren van een geschikte ruimte om te kolven. We raden aan om het gesprek aan te gaan met de werkneemster over haar behoeftes, zowel tijdens haar zwangerschap en wanneer ze terugkeert van haar verlof.

Heeft u vragen over deze regels? Laat het gerust weten, wij helpen u graag verder.