Insights

Werknemer verplicht aanwezig voor aanvang werk? Dit kan kwalificeren als arbeidstijd

Arbeidstijd is de tijd dat de werknemer onder gezag van de werkgever arbeid verricht. Over de arbeidstijd is loon verschuldigd. Omdat het voor de bedrijfsvoering van belang kan zijn dat werknemers op de afgesproken tijd daadwerkelijk kunnen beginnen met hun werkzaamheden, komt het voor dat werkgevers aan werknemers vragen eerder aanwezig te zijn. Als werknemers gedurende deze verplicht eerder aanwezige tijd werkzaamheden moeten verrichten, kan deze tijd ook al worden aangemerkt als arbeidstijd waarover loon verschuldigd is. Het gaat dan bijvoorbeeld om voorbereidende werkzaamheden zoals blijkt uit een aantal recente uitspraken van rechters.

Eerder melden bij de coördinator
Twee (ex-)werknemers die via een uitzendbureau op Schiphol werkzaamheden als bagage-afhandelaar hebben verricht, hebben van hun (voormalig) werkgever betaling van achterstallig loon gevorderd. Hun vordering baseren ze op het feit dat ze voorafgaand aan elke dienst 15 minuten eerder aanwezig moesten zijn. Bij de bewuste werkgever gelden afspraken over de aanvangstijd en eindtijd van de werkzaamheden. Deze afspraken zijn als volgt omschreven:

Aanvangstijd (..) is altijd minimaal 15 minuten (één kwartier) voor aanvang van de geplande dienst (..): heb je een dienst van 0600-1330 uur, dien je dus jezelf uiterlijk om 0545 uur fysiek bij de Coördinator gemeld te hebben.

De werkgever geeft in de procedure aan dat deze verplichte eerdere aanwezigheid enkel een huishoudelijke maatregel is en gericht op de goede huishouding op Schiphol. Deze regel is in het leven geroepen om ervoor te zorgen dat uitzendkrachten op tijd aan hun dienst konden beginnen, aldus de werkgever.

De kantonrechter oordeelt dat dit verplichte kwartier wél als arbeidstijd moet worden aangemerkt. Dit komt onder andere door de gebiedende wijs waarop de instructie is geformuleerd. Het kantoor van de coördinator waar de werknemer zich moest melden is bovendien aan te merken als onderdeel van de werkplek, nu dit kantoor zich achter de douane van Schiphol bevindt. Tijdens het kwartier werden daarnaast (voorbereidende) werkzaamheden verricht namelijk;

  1. De aanwezigheid van de werknemer werd aangetekend door de coördinator;
  2. De werknemer moest in het kantoor een portofoon pakken en kreeg daar te horen bij welke gate hij zijn werkzaamheden moest uitvoeren;
  3. De werknemer liep vervolgens naar de gate. De tijd die nodig was om van het kantoor naar de gate te lopen was tussen de 3 en 8 minuten.

De werknemer stond dus tijdens dit kwartier ter beschikking van zijn werkgever en de coördinator gaf hem aanwijzingen over zijn werk. Daarom was er tijdens dit kwartier telkens sprake van het verrichten van arbeid. Omdat dit kwartier arbeidstijd is, moet de werkgever over deze tijd loon aan de werknemers betalen. Het betrof toegewezen vorderingen van EUR 3.614,98 en EUR 2.55,53 voor het loon over de kwartieren.

Programma’s opstarten voor de dienst
In aan andere zaak ging het om een werknemer bij een callcenter. Deze werknemer moest bij de aanvangstijd van zijn dienst onmiddellijk beschikbaar zijn voor calls. Voordat hij kon beginnen met bellen moesten eerst 10 programma’s zijn opgestart. Om ervoor te zorgen dat werknemers op tijd kunnen beginnen met bellen, heeft het callcenter het ‘advies’ aan werknemers gegeven om in de 10 minuten voor de aanvangstijd deze programma’s opstarten, wat te drinken te pakken en nog even naar de wc te gaan. Dit advies is opgenomen in de Planningsregels van het callcenter.

Deze 10 minuten zijn volgens het hof aan te merken als arbeidstijd omdat de eerdere aanwezigheid kan worden gezien als een verplichting voor de werknemer. De werknemer moest in deze tijd de programma’s die voor het uitvoeren van het werk nodig zijn opstarten. Deze voorbereidende werkzaamheden die nodig zijn om de telefoonwerkzaamheden uit te kunnen voeren, worden uitgevoerd onder instructie van het callcenter. Dat het opstarten niet altijd 10 minuten in beslag neemt doet daar niet aan af volgens de rechter. Het hof is van oordeel dat de regel niet een vrijblijvend advies is en de werknemer op grond van deze regel gehouden is om 10 minuten voor aanvang zijn dienst te starten. De arbeidsovereenkomst en de cao bevatten een bepaling dat meeruren worden uitbetaald wanneer een werknemer meer dan 5 minuten buiten de diensttijd werkzaamheden verricht. De werkgever moet, nu deze 10 minuten voorafgaand aan de dienst kwalificeren als arbeidstijd, over deze tijd loon aan de werknemer betalen. In dit geval ging het om een nabetaling van EUR 2.894,83.

Kortom, werkgevers doen er verstandig aan om in te calculeren dat ook voorbereidende werkzaamheden betaald werk kan zijn. Mocht u naar aanleiding van dit artikel vragen hebben of aanlopen tegen een soortgelijke situatie, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen!

Helene Pruymboom

Published On: 8 februari 2024

Deel dit bericht

Stel direct een vraag