De zelfstandigenwet in consultatie

Op 1 oktober 2026 is de Zelfstandigenwet in internetconsultatie gegaan. Met de Zelfstandigenwet wil het kabinet meer duidelijkheid geven over de vraag wanneer je als werkgever met een zelfstandige kan werken en er dus geen sprake is van loondienst. Het kabinet heeft als doel dat de nieuwe wet per 1 januari 2028 in werking treedt.

Hoe luidt de huidige regelgeving?

Tot op heden wordt voor het onderscheid tussen zzp’ers en werknemers in loondienst de lijn gevolgd die rechters hebben bepaald in de uitspraak Deliveroo en Uber. Dit houdt (heel) kort gezegd in dat de kwalificatie van de arbeidsrelatie afhangt van alle omstandigheden van het geval. Daarbij kan mede van belang zijn of de werker zich in het economisch verkeer als ondernemer heeft gedragen of kan gedragen. Zie hierover ook https://bd-advocaten.nl/insights/hof-amsterdam-uber-chauffeurs-zijn-zelfstandigen/.  Aanvankelijk wilde de wetgever het kwalificatievraagstuk oplossen met de Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (hierna: VBAR). Op de VBAR kwam echter veel kritiek, voornamelijk omdat het wetsvoorstel te weinig rekening hield met het zelfstandig ondernemerschap. Kabinet-Jetten zag dit wetsvoorstel niet als voldoende toereikend en wil met het invoeren van de Zelfstandigenwet meer duidelijkheid bieden.

Twee toetsen

Met de Zelfstandigenwet worden 2 toetsen geïntroduceerd. De eerste toets is de zelfstandigentoets en focust op de ondernemer zelf. Er wordt bekeken hoe de zelfstandige zich gedraagt in het economisch verkeer. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de KVK inschrijving, het zelf factureren en het aantal opdrachten per jaar. Daarnaast wordt beoordeeld of de zelfstandige jaarlijks een x-bedrag aan voorzieningen treft tegen risico’s die horen bij het werken als zzp’er. Daarnaast geldt de werkrelatietoets. Deze ziet op de vrijheid van een zelfstandige en focust op de gezagsverhouding tussen de werker en de werkgever binnen een opdracht. Bij deze toets wordt gekeken naar de partijbedoelingen bij het sluiten van de overeenkomst. Daarnaast dient de zelfstandige een bepaalde mate van vrijheid te hebben over de manier waarop hij zijn werkzaamheden uitvoert en waar en wanneer hij dit doet. Tot slot is bij deze toets ook het risico dat de zelfstandige bij het uitvoeren van de werkzaamheden draagt van belang.

Wanneer aan allebei deze toetsen wordt voldaan is er in ieder geval géén sprake van gezag en daarmee geen sprake van een arbeidsovereenkomst. Wanneer aan een van beide toetsen niet wordt voldaan, wordt teruggevallen op de bestaande regelgeving. Het kan dan zijn dat op grond van het bestaande toetsingskader in de wet en de lijn uit de rechtspraak, alsnog als zelfstandige gewerkt kan worden. Het idee is dat de zzp’ers met de introductie van de Zelfstandigenwet meer ruimte krijgen om te ondernemen. Daarnaast biedt het werkgevers meer duidelijkheid wanneer zij gebruik kunnen maken van een zelfstandige.

Wat betekent dit voor de werkgever?

Werkgevers die met zzp’ers (willen) werken kunnen vooruitlopend op het invoeren van de Zelfstandigenwet alvast voorbereidingen treffen. Vanaf de beoogde invoeringsdatum (naar de huidige plannen 1 januari 2028) geldt een toetsingskader van twee toetsen: de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets. In de praktijk betekent dit dat werkgevers er verstandig aan doen hun opdrachtrelaties nu al kritisch tegen het licht te houden. Belangrijk daarbij is wel dat het wetsvoorstel nog in consultatie is, zodat de precieze criteria en uitzonderingen nog kunnen wijzigen. Wij beantwoorden uiteraard graag eventuele vragen en houden u op de hoogte van de nieuwe ontwikkelingen.